English below

Beeke Stegmann, rannsóknardósent við Árnastofnun, flytur fyrirlestur í tengslum við sýninguna Heimur í orðum.

Meðal þeirra handrita sem nú má finna á sýningunni er glæsileg lögbók frá fjórtándu öld: Skarðsbók Jónsbókar. Bókin hefur í gegnum tíðina vakið athygli bæði fræðimanna og almennings. Hún er stór, uppsetning textans tignarleg og vandaðar myndskreytingar má finna á næstum því hverri opnu. Í bókinni er fjöldi skrautlegra upphafsstafa og fjórtán þeirra eru myndskreyttir. Skarðsbók er að margra dómi eitt fegursta íslenska handritið.

Elsti hluti bókarinnar var ritaður árið 1363 og er því 650 ára gamall. Í aldanna rás hefur Skarðsbók verið í vist hjá mörgum eigendum og sumir þeirra bættu við hana eftir sínu höfði. Við vitum að breytingar voru gerðar á handritinu kringum árið 1500 og aftur síðar á sextándu öld, þegar nýjum blöðum var bætt aftast í bókina og öðrum skipt út.

En getur verið að fleiri breytingar hafi verið gerðar á handritinu í gegnum aldirnar? Gætu skreytingarnar jafnvel hafa litið öðruvísi út í upphaflegri mynd?

Í fyrirlestrinum veitir Beeke Stegmann innsýn í yfirstandandi rannsókn á skreytingum í Skarðsbók Jónsbókar. Fyrirlesturinn verður fluttur á ensku.

English

One of the manuscripts currently on display in the exhibition World in Words is the splendid fourteenth-century codex known as Skarðsbók, or more precisely Skarðsbók Jónsbókar (AM 350 fol.), named after the Icelandic law code Jónsbók that it contains. The book has attracted the attention of both the general public and scholars alike: it is large, its text is generously laid out on the page, and almost every opening is adorned with fine decoration. In addition to the frequent and lavishly pen-flourished smaller initials, the manuscript also contains fourteen large historiated initials showing pictorial scenes. Compared to other surviving Icelandic codices, it is an exceptionally richly decorated book, and scholars have rightly described Skarðsbók as one of the most beautiful Icelandic manuscripts.

The oldest part of Skarðsbók was written around 1363, making it more than 650 years old. Over the centuries, it has been owned by various individuals, each with their own interests and ideas. We know that substantial textual additions were made around 1500 and again in the sixteenth century, when new leaves were added at the back of the codex and others were replaced. But what if further changes occurred over time—for example, on the existing older leaves? What if the beautiful decoration originally looked different?

In her lecture, Beeke Stegmann will share insights from ongoing research focusing on the decoration of Skarðsbók Jónsbókar, and on how these illuminations may have been altered after the manuscript’s original production.

The lecture will be delivered in English.

Árið 1972 hófst fyrsta tilraunin til þess að nota tölvur til rannsókna á íslensku máli og markaði upphaf tölvustuddra tungumálarannsókna hér á landi.

Viðburðurinn er sá fyrsti í röð á vegum Máltækniseturs og CLARIN-IS sem haldinn verður á næstu misserum og fjallar um sögu, upphaf og þróun íslenskrar máltækni. Markmiðið er að varpa ljósi á frumkvöðlaverkefni, fólkið á bak við þau og þann fræðilega og tæknilega jarðveg sem nútímalausnir byggja á.

Fundarstjóri er Steinþór Steingrímsson.

Dagskrá

16–16.30 Tíðni orða í Hreiðrinu: frumraun í íslenskri máltölvun

Stefán Ólafsson rekur sögu verkefnisins Tíðni orða í Hreiðrinu, frá aðdraganda og markmiðum, til forritunar á gataspjöldum, tæknilegra áskorana og niðurstaðna. Dregin verður upp mannleg og söguleg mynd af fyrstu tilraun til sjálfvirkrar úrvinnslu á íslensku ritmáli.

16.30–16.50 Hvað fylgdi í kjölfarið?

Sigrún Helgadóttir fjallar um nokkur verkefni sem voru unnin í Íslenskri málstöð og víðar í framhaldi af orðtíðniverkefninu fram undir aldamótin 2000, til dæmis gerð orðskiptiforrits, gerð biblíulykils og tölvuvinnslu íðorðasafna.

16.50–17.30 Boðið verður upp á kaffi og veitingar ásamt tækifæri til samræðna.

Viðburðurinn er opinn öllum og aðgangur er ókeypis.

Viðburður á Facebook.

Stígðu inn í heim miðalda í Eddu! 

Dagskrá

Kl. 17  
Hundur í óskilum opnar Safnanótt í Eddu 

Þau Hjörleifur Hjartarson, Katla Margrét Þorgeirsdóttir og Eiríkur Stephensen flytja tónlist úr leikverkinu Nifl­unga­hring­ur­inn – allur sem sýnt hefur verið á fjölum Borgarleikhússins.  

Kl. 18–21 
Stuttar leiðsagnir um heim handritanna 

Kannaðu leyndardóma fornritanna í fylgd sérfræðinga á sýningunni Heimur í orðum. Svanhildur Óskarsdóttir og Haukur Þorgeirsson hafa umsjón með leiðsögninni.  

Safnkennari Árnastofnunar kallar til sín völvu sem leiðir unga gesti inn í heim handritanna.  

Kl. 17.30–21 
STÓRIR STAFIR  

Búðu til þinn eigin upphafsstaf og skreyttu í stíl íslenskra fornrita. Tekið verður á móti gestum á öllum aldri í safnkennslustofunni Sögu á 1. hæð. 

Kl. 17–22 

Ýmir býður upp á girnileg tilboð í bæði mat og drykk.  

Ókeypis verður inn á sýninguna Heimur í orðum kl. 17–22.   

Síðasta sýningarhelgi fyrir handritaskipti. Stærsta íslenska miðaldahandritið Flateyjarbók er nú til sýnis ásamt fleiri kjörgripum.  

Margrét Eggertsdóttir, rannsóknarprófessor á Árnastofnun, flytur fyrirlestur í tengslum við sýninguna Heimur í orðum.

Nánari upplýsingar síðar.

Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum og Hugvísindasvið Háskóla Íslands standa fyrir alþjóðlegum sumarskóla í íslenskri tungu og menningu í júlímánuði ár hvert. Námskeiðið er einkum ætlað stúdentum í tungumála- og bókmenntanámi en aðrir sem áhuga hafa á íslensku nútímamáli og menningu eiga þess kost að sækja námskeiðið.

Umsóknarfrestur er til og með 15. febrúar.

Nánar um sumarnámskeiðið á íslensku og ensku.

Úlfhildur Dagsdóttir spáir í spilin.

Lísabet Guðmundsdóttir fornleifafræðingur flytur fyrirlestur í tengslum við sýninguna Heimur í orðum.

Nánari upplýsingar síðar.