Sýningin Handritin er til húsa í Þjóðmenningarhúsinu Hverfisgötu 15 í Reykjavík; opið daglega 11-17. Nemendur í vettvangsferðum eru þar aufúsugestir og njóta leiðsagnar og fræðslu um handritin og efni þeim tengt undir handleiðslu safnkennara Árnastofnunar. Safnkennari hlaut viðurkenningu Samtaka móðurmálskennara árið 2012 fyrir safnfræðslu og miðlun menningararfsins á sýningu stofnunarinnar, eða eins og segir á viðurkenningarskjali: „Viðurkenning fyrir fjölbreytta og lifandi safnkennslu á handritasýningu í Þjóðmenningarhúsi“.

Handritin sem skoða má á sýningunni eru:

• Konungsbók Eddukvæða; skinnhandrit skrifað um 1270 af óþekktum skrifara.
• Staðarhólsbók Grágásar; skinnhandrit skrifað og lýst um 1270 af óþekktum skrifara.
• Konungsbók Snorra Eddu; skinnhandrit skrifað um 1300 af óþekktum skrifara.
• Þormóðsbók Brennu-Njáls sögu; skinnhandrit skrifað um 1300 af óþekktum skrifara.
• Skarðsbók postulasagna; skinnhandrit skrifað og lýst um 1350 af óþekktum skrifara.
• Flateyjarbók, fyrra bindi; skinnhandrit skrifað og lýst 1387 - 1394 af sr. Jóni Þórðarsyni og sr. Magnúsi Þórhallssyni fyrir Jón Hákonarson, höfðingja á Norðurlandi.
• Margrétar saga; skinnhandrit skrifað á 15. öld af óþekktum skrifara.
• Galdrakver; skinnhandrit skrifað á 17. öld af óþekktum skrifara.
• Ketilsbók Egils sögu; hörpappírshandrit skrifað af Katli Jörundarsyni (móðurafa Árna Magnússonar) um miðja 17. öld. Handritið er afrit fornrar skinnbókar sem hefur glatast.

Í fremsta sal sýningarinnar er brugðið ljósi á menningarlegt og sögulegt hlutverk íslenskra miðaldahandrita og efnisins sem þau geyma fram til okkar daga. Kvæðin og sögurnar eru meðal auðugustu heimilda um andlegt líf fólks í Norðurálfu fyrir kristni, uppspretta þekkingar og skemmtunar við konungshirðir og á alþýðuheimilum. Ritmenningin sem kirkjan flutti gerði kleift að skrá þessa þekkingu við hlið nýrrar með skipulegum hætti. Ritaðar voru frásagnir um hvernig land var numið og féll í hlut ættum og einstaklingum, lagatextar voru skráðir og á grunni fræða sem lifað höfðu í síbreytilegri mynd á manna vörum urðu til sígild bókmenntaverk. Þessi menningararfur hafði víðtæk áhrif, m.a. á Norðurlöndum, Þýskalandi og í löndum enskumælandi þjóða. Þá eru myndir á sjónvarpsskjám sem segja frá handritasöfnun Árna Magnússonar og heimkomu fyrstu handritanna til Íslands 21. apríl, síðasta vetrardag, 1971.

Í sérstökum sal er sýnt inn í heim bókagerðar á miðöldum; skinnaverkun, bleksuðu og gerð lita úr litasteinum auk þess sem brugðið er upp sýnishorni af þeim aðstæðum sem bókagerðarmenn og skrifarar bjuggu við á miðöldum, sýnd tæki, tól og efniviður, sem var nauðsynlegt til handritagerðar, auk sýnishorna af rithöndum frá miðri 12. öld og fram undir miðja 19. öld. Lesa má um nokkur þekkt handrit á síðu stofnunarinnar.

Í tengslum við sýninguna hefur verið gefið út vandað og fagurlega myndskreytt rit, Handritin - ritgerðir um íslensk miðaldahandrit, sögu þeirra og áhrif, sem geymir sautján ritgerðir þar sem fræðimenn gera með aðgengilegum hætti grein fyrir sögu handritanna og áhrifum þeirra á síðari tíma. Bókin er fáanleg í sölubúð Þjóðmenningarhússins og á skrifstofu Árnastofnunar en einnig eru til sölu kort og veggspjöld með myndefni úr handritum.

Almenn leiðsögn um sýninguna fyrir hópa er í höndum starfsmanna Þjóðmenningarhúss, gegn gjaldi.

Aðgangseyrir: