Orðapistlar

Pistlarnir sem hér eru birtust upphaflega á heimasíðu Orðabókar Háskólans undir yfirskriftinni Orð vikunnar. Í þeim er tekinn saman ýmiss konar fróðleikur um orð og orðasambönd, merkingu þeirra, notkun, sögu og uppruna. Flestir fjalla pistlarnir um einstök orð eða orðasambönd en sumir þeirra einnig um orðafar á tilteknu sviði eða um orð yfir ákveðið hugtak. Starfsfólk Orðabókarinnar tók efnið saman, aðallega á árunum 2002-2005. Pistlaskrif hófust aftur árið 2008 af miklum móð, þegar umfjöllun um orð birtust á ný undir yfirskriftinni Orð vikunnar á heimasíðu Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum.

 

A | Á | B | D | E | É | F | G | H | I | Í | J | K | L | M | N | O | Ó | P | R | S | T | U | Ú | V | Y | Ý | Þ | Æ | Ö

A
aðdragandi
aðgerð
aðilar vinnumarkaðarins
aðventa
afdráttarnafn
afmæli
alveg
alþjóð
alþjóðlegur
atburður og viðburður
Á
ábúðarmikill
áðan
áfengi 
ánægja
áramót
árangur
ástarblettur og fénögl
ástæða
ástríða
ávísun
B
baldýra
baunakaffi
berbeyla
bíslag
blók
brauðfætur
búsáhald
D
dauðyfli
dilkur
djús
dót
duggarabandsár
dúkkulísa
dægravilla
dörslag
E
einmánuður 
eldhúsdagur 
endemi
endurlífgun
erlendis
F
feðgin
feitt 
fimbulfamb 
fingur (1)
fingur (2)
fit
fjara
fjölmúlavíl
fjölskylda
flensa
flórgoði
foreldrar - foreldri
form~formi~formur
forseti 
fótbolti
láta fótinn fæða sig
framvinda
franskar - frönskur
frábær
friðgin
frí
frumkvæði
fægiskófla - fægiskúffa
föðurmorðingi
G
gammósíur    
gangdagar
gatasnar
geðshræring 
genverðugur 
geska og geskur
gestasprettur
glæpon
gormánuður 
goskall
góa
gósenland 
guddíulaus
gudda og guddubíll
gullhamrar
H
hafurtask
hamingja
handlína
harpa
heilagur – helgur 
heita eftir - heita i höfuðið á
hindurvitni
hlátur
hókus-pókus
hrogn
hugtak
hundadagar
hvippur og hvappur
hvítasunna 
hyrna og ferna
hyski
höfuðdagur
höndla
I
Ingjaldur og Þorlákur
J
jaðrakan
jafndægur
jeppi
jól
Jón og Kolbeinn svarti
Jónas Hallgrímsson og nýyrðin  
K
kaffi
kaffisopi
kaggi
kaldavermsl
karamella
karphús
kálfsfætur
kárína
keipur
kembingsauga
Kiljan
kjallari 
kjölfar
knattspyrna
kollsigla 
kontórstingur
kosningar
kostulegur
kók
krákur 
krumsprang
kústur
kærleikur  
kölskaþráður
könguló
L
lagterta
langræði 
lánardrottinn
leikfang
letigarður
ljósmóðir
lungi
lúsalyng
lúxusflakk
(vera við) lýði
M
magasín 
milli heys og grasa
mistök
morð og manndráp
móleður
mörsugur
N
(á) næstunni
O
ofbeldi
Ó
óráðsía
óstjórn og stjórnleysi
óþarfi
P
(sitja) pal
parís
páskavika
peningalykt 
pennaljómi
pils
piparsveinn og piparmey 
pokafiskur 
pólitíkus
prímus
prívatbíll
R
ramakvein
rambelta
ranimosk
rass
rekagátt
renigantur
reyfari
reyfarakaup
rifrildi
rjúpa
rólegheit
rusti og stjúpmóðir
rúgbrauð
rúst
S
samfella
saumakonulús
sautjándi júní
sálarskjól
sátt
selbiti
sigtimjöl
skarbítur
skarhjálmur
skerpla
skjáhrafn
skjuð
skodda
skopparakringla
skraddaralús
smjörlíki
sóknarfæri
sólstöður
sólunda
sósíalisti
spássera
sprellikarl
stafadúkur
stígvél
stjórnleysi
stjórnmálamaður
strax
sumardagurinn fyrsti
sælgæti
sæmilegur
T
tankur, tanki
tekt 
tevatn
tékki
tívolí
tvímánuður
tyggigúmmí
U
unglingur
urmull
Ú
úllen dúllen doff
útrás
V
vanræksla
varamaður
veira og vírus
ver
verð
verðbólga
verkefni
verkfall
versla
vísdómstönn
Y
yfirhalning
Ý
ýlir
þ
þerrifluga
Þorlákur (Ingjaldur og Þorlákur) 
þorri
þrettándi
þröskuldur
þumalfingursregla
þæfing og þóf
Æ
æðiber
Ö 
ölbrestur